9155

Frankrijk (1800 - 1802)

Frankrijk (1799-1800)

Voortzetting van de Tweede Coalitie Oorlog

Al snel nadat Napoleon Bonaparte de macht in handen had gekregen, probeerde hij de betrekkingen met Engeland en Duitsland te verbeteren. Maar, toen zijn vredesbrieven onbeantwoord bleven, greep Napoleon gelijk naar de wapens. Eind april 1800 stak zijn veldheer Moreau  de Rijn over, versloeg de Oostenrijkers en bezette Beieren. 

Napoleon zelf ondernam een wederom een veldtocht naar Italië. Hij stak de Sint-Bernardpas over (14-16 mei 1800), maar moest daarna met zijn leger om Ford Bard heen trekken, omdat het te goed verdedigd was. Hierbij moest wel het grootste gedeelte van de artillerie worden achtergelaten. Pas later kreeg hij er weer een paar kanonnen bij; tot 12 juni 1800 had hij met zes Franse en een paar Oostenrijkse stukken rondgetrokken, tegen de ruim 300 van de Oostenrijkse generaal Melas.  

De schitterende tocht van Bonaparte over de Grote St.-Bernard werd door de onder regeringstoezicht staande kranten opgehemeld. Masséna moest Genua overgeven (4 juni) en door het ingrijpen van Desaix verkeerde een dreigende nederlaag tegen Melas bij Marengo (14 juni) op het nippertje in een overwinning.

Links: Napoleon tijdens zijn oversteek door de Alpen

 

Slag bij Marengo (14 juni 1800)

Bij Marengo kwam het tot een treffen tussen de beide legers van Napoleon en Melas. De slag tussen de Fransen en de Oostenrijkers speelde zich af in twee fasen. In de eerste fase van de strijd leden de Fransen een nederlaag, maar uiteindelijk werd de strijd toch door hen gewonnen. 

Deze overwinning was te danken aan het ingrijpen van Desaix, die eerder door Napoleon er op uit was gestuurd met een paar duizend man en tijdens de strijd terug werd gehaald. Als hij halverwege de middag aankomt op het slagveld, krijgt het staande Franse leger weer nieuwe moed en met de versterkingen erbij weten ze de Oostenrijkers terug te slaan. Desaix zelf werd in het gevecht onmiddellijk door een kogel in het hart getroffen, hij heeft deze overwinning van Frankrijk met zijn leven moeten betalen. 
De slag bij Marengo is onder historici zo bekend geworden, omdat er in de verslagen ervan veel gerommeld is, voornamelijk door Napoleon zelf, die natuurlijk niet in de verslagen wilde zien, dat het leger bijna was verslagen door een fout van hun leider. Napoleon had namelijk Desaix er op uit gestuurd, terwijl al een groot gedeelte van het leger op expeditie was.

Vrede met Rusland en Engeland

Bij de hierna volgende wapenstilstand van Alessandria (15 juni) moesten de Oostenrijkers Lombardije en Piemonte ontruimen. In het noorden dwong Moreau de wapenstilstand van Parsdorf (15 juli) af en forceerde ten slotte de trage vredesonderhandelingen door zijn overwinning bij Hohenlinden (3 december). Na de toen volgende Vrede van Lunéville (9 febr. 1801) met Oostenrijk sloten ook Napels, Rusland en Portugal vrede.

Door deze successen steeg de populariteit van Napoleon bij het volk nog meer, een populariteit die nog groter zou worden, als ook met de laatste vijanden van Frankrijk: Engeland en Rusland, een vredesakkoord gesloten kon worden. Met Rusland was Napoleon al een tijd in onderhandeling en die vrede werd dus al snel gesloten.

Het verlies van zijn bondgenoten, binnenlandse moeilijkheden, maar ook militaire successen als de verovering van Malta en de overwinningen tegen de Franse expeditiemacht in Egypte maakten Engeland ook geneigd tot vrede, die 27 maart 1802 te Amiens werd gesloten. Turkije kreeg Egypte terug, Malta werd aan de Johannieterorde beloofd, maar nimmer afgestaan. Engeland restitueerde de Bataafse koloniën, behalve Ceylon. De Ionische eilanden werden onafhankelijk.  

Engeland kwam echter in het voordeel, doordat in de nacht van 23 op 24 maart van dat jaar tsaar  Paul I van Rusland werd vermoord. De moord is waarschijnlijk gepleegd door hooggeplaatsten, die zich bedreigd voelden door zijn wispelturigheden en zijn politiek afkeurden. Want door zijn politiek konden ze hun koren en hout niet verkopen, omdat Engelse koopvaarders de Russische havens niet meer aandeden, sinds Rusland een akkoord had bereikt met Frankrijk. Deze informatie is belangrijk, omdat de bekende oorlog van 1812 begonnen is om ongeveer dezelfde reden. Nauwelijks een week na de moord, zeilden Nelson en Parker met een vloot de Sont in, waar ze de Deense vloot vernietigden en Kopenhagen bombardeerden, omdat Denemarken dreigde over te hellen naar de Frans-Russische zijde.

Rechts: Napoleon geschilderd door David; het portret is nooit afgemaakt
Engeland helde toch ook steeds meer over tot vrede, vanwege een sterk verslechterende economie. Egypte en Malta werden teruggegeven aan de ‘rechtmatige eigenaar' (respectievelijk Turkije en de orde van St. Jan) en ook met Rusland werd vrede gesloten. Op 25 maart 1802 werd eindelijk de vrede met Engeland (de vrede van Amiens) gesloten. Daarmee kwam er een eind aan de Tweede Coalitieoorlog, die drie jaar had geduurd. De vrede zou echter maar één jaar duren. Het was de enige periode van vrede tussen de Britten en Fransen tijdens de gehele Franse revolutionaire en napoleontische oorlogsperiode van 1792 tot 1815.

In 1802 werd Napoleon benoemd tot Consul voor het leven, waarmee de macht hem dus niet meer ontnomen kon worden. Tegelijk breidt hij zijn eigen bevoegdheden uit en de overige regeringsorganen wordt een groot gedeelte van hun toch al zo geringe macht ontnomen. Het aantal leden van het Tribunaal wordt van 300 naar 50 teruggebracht; het Corps Législatif mag niet langer meer regelmatig vergaderen. Alleen de Senaat gaat er op vooruit, aangezien de corrupte leden daarvan alleen Napoleons invloed vergroten.

Veel mensen denken dat Napoleon dit alleen heeft kunnen bereiken door zijn vele militaire successen, sommige bekender dan de anderen, maar dat klopt niet helemaal, het heeft er wel mee te maken. De belangrijkste reden is, dat Napoleon eindelijk na 10 jaar van oorlog vrede wist te bewerkstelligen in Frankrijk. Een andere reden is de economische crisis van 1789, die uiteindelijk tot de Franse Revolutie leidde; na alle malaise van de Revolutie wilde het graag weer stabiliteit in het land. Dit was precies wat Napoleon beloofde. Toen Napoleon eenmaal Consul voor het leven was, was de stap naar het keizerschap niet groot meer, en in 1804 werd hij door de Senaat benoemd tot Keizer Napoleon I.

Frankrijk (1803 - 1805)

Gemaakt: 14-10-05

colofon